Động lực tăng trưởng đến từ chính sách hỗ trợ

Hàng loạt chính sách tháo gỡ khó khăn được ban hành

Trong nửa đầu năm 2023, Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều biện pháp hỗ trợ nhằm “tháo gỡ các nút thắt hiện nay” của nền kinh tế. Việc ban hành Nghị định 08 cho phép doanh nghiệp thỏa thuận với trái chủ về việc gia hạn thời hạn trái phiếu và thực hiện các giải pháp khác nhằm khôi phục niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) 4 lần liên tiếp cắt giảm lãi suất điều hành và ban hành Thông tư 02, 03 hướng dẫn cơ cấu lại nợ, khơi thông tín dụng cho nền kinh tế.

Chính phủ đã quyết liệt triển khai các giải pháp tài khóa, bao gồm thúc đẩy đầu tư công, hoãn, miễn giảm thuế phí để hỗ trợ phục hồi kinh tế.

Chính phủ đang tìm kiếm các giải pháp để gỡ nút thắt pháp lý cho các dự án bất động sản ở các tỉnh phía Nam và ban hành Quyết định số 338/QĐ-TTg về đề án phát triển 1 triệu lô nhà ở xã hội.

Tuy nhiên vẫn có một số yếu tố có thể gia tăng áp lực lên tỷ giá trong nửa cuối năm, bao gồm lãi suất điều hành của FED có thể duy trì ở vùng đỉnh đến cuối năm 2023 để kiềm chế lạm phát, trong khi NHNN định hướng tiếp tục hạ lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng và lạm phát trong nước có thể quay đầu tăng trở lại.

Theo Tổng cục Thống kê (TCTK), tăng trưởng GDP quý 2 đạt 4,1%. Như vậy, 6 tháng đầu năm, tăng trưởng kinh tế đạt 3,7% so với cùng kỳ, mức thấp thứ hai trong giai đoạn 2021 - 2023.

Xu thế giảm giá hàng hóa trên toàn cầu và lượng đơn đặt hàng hàng thấp là nguyên chính khiến giá trị xuất khẩu của Việt Nam sụt giảm trong 5 tháng năm 2023. Theo Tổng cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam giảm 12,3% so với cùng kỳ xuống còn 135,2 tỷ USD. Sự sụt giảm được ghi nhận ở hầu hết các mặt hàng xuất khẩu chủ lực.

Chi tiêu cho nhập khẩu của Việt Nam trong 5 tháng năm 2023 giảm 18,4% so với cùng kỳ xuống còn 125,6 tỷ USD, phản ánh nhu cầu thấp đối với nhập khẩu nguyên vật liệu, tư liệu sản xuất và các sản phẩm trung gian trong bối cảnh số lượng đơn đặt hàng mới cho sản xuất suy giảm.

Về cán cân thương mại, Việt Nam xuất siêu 9,7 tỷ USD trong 5 tháng năm 2023, con số này cải thiện đáng kể so với mức xuất siêu 0,3 tỷ USD năm ngoái. Thặng dư được cải thiện góp phần ổn định tỷ giá VND trong nửa đầu năm 2023

Vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội theo giá hiện hành tăng nhẹ 4,3% so với cùng kỳ trong nửa đầu năm 2023, dẫn đầu là vốn đầu tư công (tăng 20,8%). Trong khi đó vốn đầu tư tư nhân chỉ tăng 1,7% so với cùng kỳ trong nửa đầu năm 2023, giảm mạnh so với mức tăng trưởng 9,9% của 6 tháng đầu năm 2022; vốn FDI tăng 0,8% cũng giảm mạnh so với mức tăng 8,9% của nửa đầu năm 2022.

Có 3 nguyên nhân chính khiến đầu tư tư nhân và FDI sụt giảm trong nửa đầu năm 2023, đó là các DN trì hoãn các dự án đầu tư mới cũng như kế hoạch mở rộng sản xuất do tăng trưởng kinh tế toàn cầu ảm đạm và thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng; Điều kiện tín dụng toàn cầu thắt chặt hơn gây khó khăn cho DN tiếp cận vốn đầu tư, lãi suất tăng làm tăng chi phí tài chính; Nhiều DN hoạt động trong lĩnh vực bất động sản, xây dựng dân dụng… dừng hoặc thu hẹp hoạt động trong nửa đầu năm 2023 do thị trường bất động sản trong nước đóng băng.

Lạm phát trong nước tiếp tục hạ nhiệt trong tháng 6/2023 với mức tăng 2,0% so với cùng kỳ, đánh dấu mức tăng thấp nhất trong vòng 16 tháng qua. Trong nửa đầu năm 2023, CPI bình quân tăng 3,3% so với cùng kỳ. Giá xăng dầu trong nước giảm mạnh là yếu tố chính giúp giảm áp lực lạm phát trong nửa đầu năm 2023.

Dự báo GDP của Việt Nam tăng 7,1% nửa cuối năm, cả năm 2023 lên 5,5% so với cùng kỳ

VNDirect kỳ vọng nền kinh tế Việt Nam sẽ duy trì đà phục hồi trong năm tới và dự báo tăng trưởng GDP đạt 6,9% so với cùng kỳ (+/-0,3 điểm %) trong năm 2024. Các yếu tố hỗ trợ chính là Chính phủ thực hiện chính sách tài khóa mở rộng mạnh mẽ để thúc đẩy tăng trưởng; Lãi suất cho vay giảm giúp kích thích tiêu dùng và đầu tư tư nhân; Lượng khách du lịch quốc tế tiếp tục phục hồi, đặc biệt là từ Trung Quốc; Các đơn hàng xuất khẩu nông sản và sản phẩm công nghiệp của Việt Nam có thể phục hồi từ quý 4/2023 trong bối cảnh hàng tồn kho tại các nước đã phát triển giảm.

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng xuất khẩu của Việt Nam sẽ phục hồi nhờ tồn kho tại các nước phát triển giảm sẽ kích thích nhu cầu đối với hàng xuất khẩu của Việt Nam, đồng thời chu kỳ thay thế smartphone cũ bằng mẫu mới là 25,3 tháng, tức khoảng 2 năm (theo nghiên cứu của China Mobile Terminal Lab), điều này có thể thúc đẩy xuất khẩu smartphone của Việt Nam kể từ quý 4/2023, cùng với đó là nhu cầu từ Trung Quốc phục hồi mạnh mẽ hơn sau khi nền kinh tế mở cửa trở lại.

Hiện nay, đang có một số yếu tố hỗ trợ Chính phủ trong việc thực hiện chính sách tài khóa mở rộng trong nửa cuối năm 2023, bao gồm: Nợ công thấp tạo dư địa cho nới lỏng chính sách tài khóa để hỗ trợ phục hồi kinh tế; Lợi suất trái phiếu Chính phủ của Việt Nam giảm mạnh kể từ đầu năm 2023; Lạm phát trong nước đã hạ nhiệt đáng kể trong vài tháng qua.

Chính sách tài khóa mở rộng bao gồm: đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, giảm thuế, phí (giảm 2% thuế GTGT, giảm 50% thuế trước bạ đối với ô tô sản xuất trong nước), tăng lương cơ bản cho cán bộ, công chức nhà nước từ ngày 01/07. Các doanh nghiệp nhà nước (như PVN) cũng có thể tăng cường đầu tư trong thời gian tới để phối hợp với chính sách tài khóa mở rộng của Chính phủ.

Việc triển khai Nghị định 12/2023/NĐ-CP cho phép doanh nghiệp giữ lại một phần tiền thuế trong thời gian nhất định để bổ sung nguồn vốn kinh doanh ngắn hạn, qua đó giảm bớt áp lực huy động vốn, tiết giảm chi phí tài chính và lãi vay trong bối cảnh các kênh huy động như tín dụng, TPDN, chứng khoán gặp khó khăn hiện nay. Chính phủ đang có kế hoạch giảm 50% lệ phí trước bạ cho ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước. Thời gian áp dụng là 6 tháng, kể từ ngày 01/07 đến hết năm 2023. Chính phủ sẽ tăng lương cơ bản cho cán bộ, công chức nhà nước từ ngày 01/07/2023.

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng lãi suất tiền gửi bình quân kỳ hạn 12 tháng sẽ giảm xuống 6,0-6,5%/năm vào cuối năm 2023./.

Nhi Miên